Osoby, które mnie znają, wiedzą, że darzę ogromną miłością Amerykę Łacińską. Do tego stopnia, że jeśli ktoś zaoferuje mi bilet do Tajlandii za 200 EUR albo za 500 do Ameryki Łacińskiej, to biorę w ciemno Amerykę Łacińską.

Tym razem było podobnie. Z Gwatemalą miałem „otwarte porachunki” za niezaliczenie Tikala; ciekawił mnie Salwador, o którym mało się mówi; a skoro i tak miałem być we Flores, to czemu nie dorzucić jeszcze Belize? Tak więc plan powoli zaczął się klarować.

Daty – jak zawsze – w okolicach moich urodzin, czyli koniec października, połączony z 1–11 listopada, kiedy kończy się sezon huraganów, a zaczyna sezon suchy w większości krajów tropikalnych.
Loty kupione dość tanio na stronie KLM-u, w kombinacji z Copą i Deltą. Do tego dwie krajówki, które ostatecznie wyszły… trzy.



Hektogodziny spędzone na vlogach z YouTube’a, przewodnikach i blogach o lokalnych atrakcjach, więc plan trasy też był mniej więcej ogarnięty: co zobaczyć, jakie aktywności ogarnąć i – najważniejsze – gdzie zjeść lokalnie i tanio. Wszystko to przy zerowej pomocy ChatGPT/AI.

Mając wszystko przygotowane, został jeszcze jeden – i chyba najważniejszy – punkt tego wyjazdu: ponownie wyrobić amerykańską wizę, bo poprzednia tak się rozkochała w Vancouver, że tam została.


Zanim mnie posłuchasz na razie się nie śmiej
Żenujące przesłuchanie przez robota z ambasady

A kiedy wiza była już w ręku, mogłem zacząć odliczanie dni do wymarzonych wakacji.

4 Kraje: El Salwador, Gwatemala, Honduras oraz Belize gdzie 3 różne języki się plątają: Kastylijski, Majański oraz Angielski.
Multum chicken busów, przesiadek, przekraczania granic lądowo, sporo przypałów ale i super widoków.

Zapraszam do mojej kolejny relacji!

Przeczytam z ciekawością, nie zapomnij wrzucić dużo zdjęć z zabytków Majów

O Salwadorze dużo nie wiedziałem.

To znaczy, znałem tylko to, co przez lata pokazywała nam telewizja: przemoc, gangi, pierwszy kraj, który wprowadził bitcoina jako walutę obok USD, no i to, że mają jednego z najmłodszych prezydentów świata (który później stanie się dyktatorem/despotem swojego kraju).

Wiedziałem też, że kiedyś cały region po uzyskaniu niepodległości od Hiszpanii nazywał się Zjednoczonymi Prowincjami Ameryki Środkowej.
No i… tyle.

Na forumku informacje o tym, co właściwie robić w Salwadorze, jak z kroplówki (w sumie, nie pierwszy raz). Po wielu godzinach oglądania vlogów i czytania przewodników w Internecie, zaczął powstawać plan zwiedzania.

Pierwsza nocka w okolicy lotniska — przylot dość późno, możliwy jet lag, lepiej iść szybko spać.
Potem nad Pacyfik: odpocząć przy szumie fal i rumu.
Następnie La Ruta de las Flores, zaliczenie wulkanu (atrakcja nr 1 dla wielu w Salwadorze), a później ucieczka do Hondurasu przez przejście salwadorsko-gwatemalskie w Anguiatu.

Mając to wszystko, mogłem już tylko odliczać dni do urlopu.

Niestety lato w pracy było tragiczne. Ilość debilnych przypadków mnie przerosła robiłem jakieś 150% normy. Dlatego pierwszą rzeczą, jaką zrobiłem, było oddanie krwi i zaniesienie kartki do HR-u, „żądać” dwóch dni urlopu.

Spakowany,



z paszportem w nowym „ochraniaczu”,



idę wcześniej spać — po sprawdzeniu, że nie będzie mgły, bo do Amsterdamu wylosowała mi się pierwsza rotacja.

Poranny Uber na krakowskie lotnisko, szybkie mini-śniadanko w saloniku i boarding do AMS.

Skanują moją kartę świeci się na czerwono. Ja już się cieszę, że pewnie upgrade.
Niestety nie.
Pytają o docelowe lotnisko. San Salvador.
Okej, to prosimy o paszport i bilet wylotowy z Salwadoru.
Na szczęście mam (niech żyje Expedia z 24-godzinną możliwością anulacji).



Goeie Morgen, Vliegende Hollander.

Jeden z dużych plusów statusu Silver w SkyTeam to darmowy wybór dobrych miejsc. Więc biorę pierwsze możliwe z przodu.
Nowy Embraer E2 — trzeba przyznać, miejsca aż nadto. Plus za gniazdka do ładowania w trakcie lotu.





Lot spokojny. Szybki Heineken (w samolocie nie ma czegoś takiego jak „przed 12:00”), i lądujemy punktualnie w Amsterdamie.
Ponieważ czasu mało, omijam punkt widokowy i idę prosto do non-Schengen.
Strzał w dziesiątkę — Schiphol wciąż sobie nie radzi z systemem EES i kolejki są ogromne.

Kontrola ogarnięta, zapisuję się na e-kolejkę do saloniku i spaceruję po terminalu, zagryzając degustacjami goudy, stroopwafli i robiąc ostatnie Duolingo z hiszpańskiego.



Szybki pobyt w saloniku z pięknym widokiem na tarmac, a w tym czasie telefon brzęczy, że otwiera się mój gate.





Do Panamy polecimy jednym z najnowszych Dreamlinerów KLM, dostarczonym w czerwcu 2025, o nazwie Anemoon (Zawilec).



Boarding szybki… dla mnie.
Dla obsługi wesoło.
Pięciu pasażerów, Rosjan z podrobionymi paszportami Wenezueli. Sprawa trafia do policji holenderskiej.
Ja ponownie korzystam z przywileju Silvera i na 11-godzinny lot dostaję miejsce przy wyjściu ewakuacyjnym.


Tak czerwony kurz w czapce, to kurz z Kamerunu jeszcze w-dawniej-kolonii-polski-i-obecnej-wagnerowcow-kamerun-rsa,213,180242

O czasie żegnamy Amsterdam i Europę.



Ponieważ lot jest dzienny, staram się w ogóle nie spać, żeby nie złapać jet laga.
Czas spędzam na zaległych filmach, rozmowach z kumplami i rodziną na komunikatorach przy darmowym Wi-Fi (śmieszne — zdjęcia przez WhatsAppa nie szły, ale przez Signal już tak), i sprawdzaniu trasy.

Niestety przez huragan Melissę lot znacznie się wydłużył, więc lecieliśmy nad Wenezuelą.



Pytam chłopaków z Canaimy (a-los-pies-de-canaima-czyli-skok-aniola-w-domu-diabla,212,184022), czy potrzebują lotu ewakuacyjnego — mogę „załatwić” awaryjne lądowanie — ale grzecznie dziękują.

Przylot do Panamy (Tocumen) o czasie.





Żegnam się z przemiłą załogą KLM, szybki salonik na rumik, boarding do Copy — i tu już zgon.
Ulewa w Salwadorze zatrzymuje nas na długo. Czekamy na okienko pogodowe.
W trakcie lotu budzi mnie pilot. Mówi coś, co brzmi niefajnie: przez pogodę nie wiadomo, czy wylądujemy w Salwadorze; możliwe przekierowanie do Managui albo Ciudad de Guatemala.
Jestem tak zmęczony, że nawet gdybyśmy spadli, byłoby mi obojętne.

Na szczęście pilotowi udaje się wylądować na lotnisku im. San Óscar Arnulfo Romero y Galdámez słynnego męczennika, o którym opowiem później w stolicy Salwadoru.

Witam się z prezydentem Bukele.



Szybka kontrola paszportowa i… witamy w El Salvador!

Transfer już czekał na mnie na zewnątrz. A do tego to piękne, tropikalne combo wilgoci i ciepła — po kilku metrach byłem cały mokry.

W aucie wita mnie klasyczna, lodowata klima, więc jednym szybkim ruchem jedziemy do hotelu przy lotnisku. Szybki check-in, dostaję kurnik numer 26 z wkurzającym ptakiem, który co 10 minut przypominał, że jest obok. Plan, żeby zrobić „dzień brudasa”, przepadł — biorę prysznic i śpię bite 10 godzin.



Rano desayuno típico, czyli klasyczne środkowoamerykańskie śniadanie: fasola, chleb/tortilla, biały ser i jajka.



Krótkie zwiedzanie hotelu i jego ciekawej kolekcji aut,





po czym uciekam na przystanek, gdzie mam złapać autobus do San Luis Talpa i przesiąść się dalej nad morze. Jasne, że mógłbym wziąć Ubera, ale cała frajda polega na spotkaniach z lokalnymi ludźmi. No i staniu się atrakcją autobusu dla dzieciaków. Kilka naklejek Lewandowskiego rozdane, a z kabiny kierowca krzyczy: „Gringo, autobus do La Libertad jest tam!”, pokazując mi busa z piękną grafiką Dragon Ball.



No wszystko idzie w idealnym kierunku!

Kolejny chicken bus. Kolejna porcja pięknych historii z lokalsami — jak rolnicy wsiadający w trakcie jazdy, z maczetami, prosto z pola, przy akompaniamencie Baby Shark.



A w tle co chwilę majestat Pacyfiku.

Szybki check-in w hostelu, pierwsze lokalne piwko (tragedia) na balkoniku





i idę zwiedzać okolicę.



Pierwszy szok: ilość opuszczonych hoteli i kurortów z lat 80–90 (prawdopodobnie po wojnie domowej między rządem Salwadoru a FMLN w latach 1979–1992). Z jednej strony świetne miejsca na urbex, z drugiej dziwna mieszanka dawnego luksusu i obecnej lokalnej biedy.



Samo miasto też nie ma zbyt wiele do zaoferowania. Sporo surferów z USA i cała baza turystyczna skupiona głównie na nich. Ale da się złapać zimnego krafta z widokiem na ocean.


Pierwszy raz widzę Karocę Toyoty Hillux




Myślałem ze to lokalny kraft, a okazał się piwem z Hiszpańskiej Girony




Ubogie tortas, ale dobre tortas




Kolejny Urbex

I znowu na fale Pacyfiku.


Salute

Do dziś nie wiem, czemu wszędzie wiszą izraelskie flagi (Izrael wspierał prawicowy rząd podczas wojny), mimo że w kraju jest spora diaspora Palestyńczyków, jak np. sam prezydent Nayib Bukele.





Nevermind — zakupy zrobione, wracam do hostelu odpocząć przed kolacją.

Wieczorem znów piękny Pacyfik o zachodzie słońca





i bogata w krewetki kolacja na urodziny: lokalny cóctel de camarones. Typowy salwadorski przysmak — krewetki, cebula, pomidory, kolendra, sok z limonki, sos Worcestershire, ostry sos, sól i krewetki w czosnku.





Nie pamiętam, kiedy ostatni raz zjadłem aż tyle krewetek. Nie żałuję — były przepyszne. Powrót na nocleg i odliczanie do kąpieli następnego dnia.

Na śniadanie znów klasyk, typowe salwadorskie.



Niestety bez kąpieli — czerwone flagi, silne wiatry i fale dochodzące do 5 metrów. Kąpiel i nauka surfingu przepadły.


Powiem tak, nie pamiętam kiedy prądy morskie byłby takie moćne ze mnie ciągnęły do morza z brzegu

Nie mając nic do roboty, wracam do centrum La Libertad zabić czas. Spacer od mola do mola.







W hali rybnej prawie od razu wychodzę — liczba naganiaczy doprowadzała mnie do szału. Ostatecznie ląduję w spelunie na tacosach.



Jak zawsze w tym regionie — pytanie o ostrość. Odpowiadam „między dobrym a ostrym”, a obsługa ukradkiem patrzy, czy zacznę płakać. Ku ich rozczarowaniu dokładam jeszcze sosu.

Wieczór kończę degustacją lokalnego rumu (muszę przyznać: był obłędny),



lokalnym przysmakiem — pupusas (placki z serem i dodatkami)



i znowu spać, bo następnego dnia czeka mnie pierwsza większa podróż do Juayúy.

Żeby dostać się do Juayúy, miałem trzy opcje:
albo wstać przed 6 i złapać pierwszy bus (odpada),
albo czekać do 14 na drugi (odpada jeszcze bardziej),
więc została jazda „do tyłu”, żeby potem wjechać do góry — notabene o wiele szybsza niż połączenie bezpośrednie.

Czyli plan był prosty: najpierw San Salvador, tam przesiadka na busa do Sonsonate, a dopiero stamtąd Juayúa.
Zawsze mogłem wpakować się w transfer, ale wtedy nie byłoby przygody!
A przynajmniej tak mi się wydawało...


Szybkie śniadanie w moim ulubionym „ranchu” obok hostelu, krótka pogawędka ze starym właścicielem, który pamięta wizytę papieża Polaka w Salwadorze (choć nie pamięta którą), oraz wychwały pod adresem prezydenta Bukele — że wreszcie zrobił porządek w kraju. O tempora, o mores...

Droga do San Salvadoru była aż za dobra — jechało się przyjemnie, bez żadnych niespodzianek.



Przesiadka na przystanku Guadalupe też szybka i sprawna. I wtedy zaczęły się problemy. Zbliżał się weekend przed Día de los Fieles Difuntos (Dniem Zadusznym), więc wszyscy uciekali ze stolicy. Do tego dochodziły liczne remonty na drogach.

Suma summarum — do Sonsonate dojeżdżam z lekkim opóźnieniem. Ale tragedii nie ma, autobus z La Libertad jeszcze nie wyjechał. Czasu sporo, ceny na dworcu miłe dla portfela, więc szybka torta i łapię bus, który dowiezie mnie do Juayúy.

Pierwszy szok: istnieje kolejka, którą wszyscy respektują. Normalnie First In – First Served. Gdy autobus się napełni, odjeżdża, a komitet kolejkowy zostaje i czeka na następny. Robię to samo, żeby mieć miejsce siedzące — i był to świetny pomysł.



Bo zaczęła się potężna ulewa, ludzie wracający z pracy/uczelni, więc autobus robi się koszmarnie zatłoczony. Zamknięte okna (bo pada), temperatura 35 stopni, pot i duchota tworzą atmosferę nie do opisania. Do tego liczba pasażerów grubo ponad 150% normy... W głowie czarne myśli, że jeśli autobus się przewróci, to koniec. Walczę z klaustrofobią i natarczywie patrzę na mapę w maps.me: „ile jeszcze?!”.

Ale udało się.
Juayúa wita mnie świetną pogodą — chłodniejszą i dużo przyjemniejszą niż ta w La Libertad.





Kieruję się do hostelu. Recepcja, jak wszędzie, pyta: „czemu to imię i nazwisko, a paszport polski?”. Tłumaczę po raz tysięczny, że jestem Grekiem, ale polski paszport po prostu bardziej się opłaca.



Idziemy do pokoju, a recepcjonistka pokazuje turecką flagę i mówi ze śmiechem, że dostałem pokój obok „flagi mojego kraju”. Tłumaczę jej, że inny Grek by się za taki żart mocno obraził — to raczej niewiedza niż humor.



Zostawiam graty w marnym pokoju i idę na krótki spacer po mieście.
Supermarket po kraftowe piwa, do kawiarni obok po pupusas, i wracam na chill, bo jutro czeka mnie cały dzień na Szlaku Kwiatków.

Noc była tragiczna.

Jak wspominałem w opisie noclegu, ten hostel ma tak cienkie ściany, że słychać absolutnie wszystko, co dzieje się na ulicy.

Od nocnej imprezy w lokalu obok, przez głośne auta lokalnych sebixów, po porannego koguta, którego chętnie wrzuciłbym do rosołu, i miejscowe kobiety, które od świtu plotkowały o mężach.

Ale nie ma co marudzić. Szybkie śniadanie i kieruję się na główny plac, skąd zaczynam wycieczkę po miasteczkach Ruta de Las Flores.

Wstęp: czym jest Ruta de Las Flores?

Ruta de Las Flores to jedna z najpiękniejszych tras turystycznych w Salwadorze, znana z kolorowych miasteczek, ulicznych murali, kawowych plantacji i górskich krajobrazów. Trasa prowadzi przez kilka urokliwych miejscowości, takich jak Juayúa, Apaneca, Concepción de Ataco czy Nahuizalco — każda z własnym klimatem, tradycjami i lokalnymi festiwalami. Region słynie z weekendowych food festivalów, trekkingów, wodospadów i świetnej kawy. Idealne miejsce, jeśli chce się zobaczyć spokojniejszą, bardziej autentyczną stronę Salwadoru.

Na początek parę murali z Juayúy.





Potem kierunek „dworzec” i „kurczakowy bus” w stronę Concepción de Ataco. To jedno z głównych miast produkujących kawę, a jedna z finc (dawnych hacjend wyspecjalizowanych w kawie), do której łatwo dojechać komunikacją, to El Carmen.

Tym razem w busie było dość pusto, choć dziwnym trafem po kilku minutach trzymałem… opony do auta. Współpasażer miał ręce zajęte dwiema sztukami, więc mi „oddał”. Przypomniała mi się historia @igore, który chyba w Panamie trzymał w autobusie kurczaki.

Kieruję się do fincy. Nawet nie zdążyłem kupić kawy, a już informują, że za chwilę zaczyna się wycieczka.

Oczywiście na początek — historia kawy w Salwadorze.
Od 1871 do 1927 roku czternaście rodzin (Catorce Familias) kontrolowało całą produkcję kawy. Salwador nazywano wtedy „Republiką Kawową”, podczas gdy sąsiedzi byli „Republikami Bananowymi”. Przez wiele lat kawa była filarem gospodarki, czasem odpowiadając za 40–50% PKB. Skutkiem było to, że cała dobra kawa szła na eksport, a lokalnej społeczności zostawały resztki głównie kawa rozpuszczalna. W Salwadorze występuje 45 różnych odmian kawy, z czego trzy są najważniejsze:

Bourbon – kawa o mocnym smaku

Pacamara – bardzo mocna

Geisha – najdelikatniejsza / najlżejsza



Dopiero w ostatnich 10 latach 15–20% dobrej kawy trafia na rynek lokalny, więc mieszkańcy wreszcie mogą jej spróbować. Na razie głównie przez french press albo dripper.

Listopad to dopiero początek zbiorów, więc jest tego niewiele. Dopiero w grudniu–styczniu zaczyna się prawdziwy młyn — pracują na trzy zmiany. Teraz można tylko zobaczyć fincę.

Większość pracowników (jeśli nie wszyscy) to mieszkańcy Concepción de Ataco, pracujący tu od pokoleń. Widać to też po maszynach — większość pochodzi z początku XX wieku, a firm, które je produkowały, już nie ma.









Wycieczka bardzo fajna. Szczególnie moment, w którym pokazują, jak wygląda dobra kawa, a jaką pakują do Starbucksów. Jakość podobna do oregano z polskiego supermarketu.











A jak wycieczka po fince, to obowiązkowo degustacja kawy z drippera.



Wycieczka zaliczona, więc czas na spacer po miasteczku.





Przyjemne, choć bardziej chaotyczne niż Juayúa. Każdy znajdzie coś dla siebie:

ładne murale,







lokalny Hop On–Hop Off,



kawa na zimno,



targ z pamiątkami (szczególnie z prezydentem Bukele),

katedra z 1580 roku — Santuario Inmaculada Concepción de María,



sklep dla kibiców z Krakowa,



oraz punkt widokowy z krzyżem jak na Giewoncie, z panoramą miasta.





Po wszystkim wracam na „dworzec” i jadę do Apaneki, gdzie na mapie wypatrzyłem punkt z cerveza artesanal — czyli po naszemu kraftem.

Punkt okazał się obok instagramowego miejsca „Albania”. Lokalu od piwa nie znalazłem, ale kawiarnię tak. Pytam, czy mają krafty.

- Sí, sí.
Jak na wszystko przytakują.

Wchodzę, zamawiam, po chwili informują, że może to potrwać, bo mają problem z nalewakiem, i proponują lokalnego sikacza.



Dziękuję - poczekam, bo widok piękny.







W końcu przychodzi Albanian IPA (chwała Bogu za ten typ piwa),



więc piję, obserwuję ludzi i dziwię się, że nie ma tu żadnych jankesów ani innych gringos.

Po piwie wracam do Apaneki. Tu już spokój — mniej aut niż w Ataco, fajnie się spaceruje:

kolejne murale,





mini ogród z kwiatami typowymi dla Ruta de Las Flores,



oraz „duma Madrytu”

.

Pogoda zaczyna się psuć, więc jadę do ostatniego punktu — Salcoatitan, bo Google Maps pokazało dwa punkty widokowe na wulkany.

Idę do pierwszego. Droga prowadzi pod górę, więc logiczne — punkt widokowy.

Błąd.
Wlazłem na prywatną plantację kawy. Robię zdjęcia pięknych ziaren,



aż podchodzi starszy farmer i pyta, czy nie szukam punktu widokowego.

Przytakuję.

Mówi, że tu nie ma żadnego punktu ale zaprasza na piwo.

Stawia mi dwa, gadamy o historii kraju z ostatnich 30–40 lat (wojna domowa, maras, zmiany ostatnich lat), a gdy kłócimy się, kto płaci, parę naklejek z Lewandowskim załatwia sprawę.

Niestety gdy docieram na faktyczny punkt widokowy, jest pochmurno i nic nie widać.



Robi się późno, więc wracam. Na przystanku widzę dwóch gringos czekających na busa.

- Hola!
Zero reakcji. Dobra, ich sprawa.

Obok lokalne babunie robią atol de elote — gorący napój z masy kukurydzianej. Gadamy sobie, obserwuję autobusy, które nawet się nie zatrzymują przy przystanku, a gringos dalej stoją jak słupy.

W końcu jeden z klientów mówi, że jedzie ciężarówką do Juayúy i może mnie podwieźć.

- Genial, cabrón! Vamos!

Macham gringosom i docieram na końcówkę festiwalu kulinarnego, gdzie delektuję się longanizas — wieprzowymi kiełbaskami z limonką, oregano i achiote, z warzywami i grubszą niż w Meksyku tortillą salvadoreña.





Idealne zakończenie wieczoru.

No, prawie bo nie udaje mi się wejść do lokalnego kościoła Iglesia de Santa Lucía (dość nowego, z połowy XX wieku), a ulewa psuje mi plan na jutrzejszy trekking do Las Siete Cascadas po powalonych drzewach.






C’est la vie.

Rano znów fasolka, ostatnia kawa w Juayúa





i pakuję się w autobus do kolejnego miasta — Santa Ana.

Super klimaciki.

_________________

Wracają wspomnienia z Salwadoru w 2023 robiłem praktycznie taką samą trasę z tym, że kończyłem nad oceanem

_________________

Dobrze, że poprzedniego dnia poszukałem w mieście „dworca” autobusowego, z którego odjeżdżają autobusy do Santa Any.

W internecie, co strona, to inna bajka, ale legenda głosiła, że „dworzec” jest obok marketu Super Selectos, czyli jakaś większa dziura z dużym parkingiem.

Autobus odjeżdża dokładnie o 12:00 i kieruję się nim do trzeciego co do wielkości miasta w Salwadorze — Santa Any. Miasta, które po zakończeniu wojny domowej w 1992 roku zmagało się z ogromnym problemem lokalnych gangów — maras. Jednak dzięki przelewom od imigrantów z USA oraz polityce „twardej ręki” (mano dura), miasto powoli odbudowuje się i otwiera na nowo.

Dworzec w Santa Anie to taka trochę większa dziura koło stacji benzynowej, a okolica nie wygląda najlepiej. Ale mimo to nie czuję się zagrożony — mało kto zwraca uwagę na gringo z plecakiem, który idzie w stronę noclegu.



Tak jak wspominałem wcześniej — nocuję w Casa Blanca Tu Casa, i był to strzał w dziesiątkę. Przesympatyczna doña pomaga mi się oswoić z miastem, poleca co zobaczyć, gdzie iść i zapewnia, że sytuacja bezpieczeństwa poprawia się praktycznie z dnia na dzień.

Zostawiam rzeczy, ubrania do prania i idę do centrum. Tam, gdzie Google Maps oznacza na pomarańczowo „stare miasto”.





Miasto zostało podbite przez Hiszpanów w latach 1530–1540, ale większość budynków, które widzimy dziś, pochodzi z XVIII wieku — choć i tak tego dawnego kolonialnego stylu zostało niewiele.

W końcu docieram do Parque Libertad , serca miasta. To tutaj znajdują się wszystkie główne „atrakcje”.

Przed zwiedzaniem — szybka torta na lunch — i zaczynam spacer wokół placu w poszukiwaniu ciekawostek.



Jedną z nich jest neoklasycystyczny, zielony budynek Teatru Narodowego Santa Any z 1910 roku.

Obok stoi neogotycka Katedra Matki Bożej Świętej Anny (Catedral de la Señora Santa Ana), odbudowana w połowie XX wieku w miejscu pierwszej, XVI-wiecznej świątyni.



Oczywiście, jak w każdym kościele w Salwadorze, znajduje się tu obraz świętego arcybiskupa Óscara Arnulfo Romero y Galdámeza. W czasie wojny domowej był obrońcą praw człowieka, otwarcie krytykował prawicowych dyktatorów i wspierane przez nich szwadrony śmierci, które mordowały i torturowały lokalną ludność. 24 marca 1980 roku został zastrzelony podczas odprawiania mszy w kaplicy szpitalnej w stolicy. Po latach, w 2018 roku, został kanonizowany w Rzymie podczas Synodu Biskupów.



Bardzo pozytywne zaskoczenie — w katedrze sporo bezpańskich psów odpoczywa na chłodnej posadzce i nikt nie robi z tego problemu. Ogromny plus!



Szybkie spojrzenie na ratusz, Palacio Municipal de Santa Ana Centro



oraz na Casino Santaneco.



Mając wszystkie główne miejsca „odhaczone”, a że była dopiero 15:30–16:00, zapytałem w Informacji Turystycznej, co jeszcze można zobaczyć. Po chwili zastanowienia pracowniczka poleciła… jedną z najnowszych atrakcji: hipermarket Walmart.



Nie mając nic lepszego do roboty, pojechałem tam, licząc na tanie pamiątki (jak w meksykańskim Playa del Carmen) albo dobry, tani rum. Niestety — ani to, ani tamto.





Zaczęło się ściemniać, więc wracam do noclegu, przechodząc jeszcze przez cmentarz, żeby zobaczyć dekoracje po Dniu Zmarłych. Po drodze kupuję krafciki na kolację i idę spać, bo rano czeka mnie wycieczka na jedną z najważniejszych atrakcji Santa Any — wulkan o tej samej nazwie.

Super klimaty

Ciekaw jestem jak obecnie wygląda wejście na wulkan w 2023 wchodziło się w grupie z ochroną z uwagi na potencjalne napady. Na górze niestety mocno poganiali

_________________

Można było wejść bez przewodnika, ale cena była tak niska ze wolałem z nim.
Na początku mówili nam ze nie wejdziemy na szczyt z powodu silnych wiatrów (i parę dni temu jakiś debil się przewrócił tam) ale udało nam się na 20-30 minut.

Także wzdłuż szlaku była policja/jakaś straż gdzie pod koniec musieliśmy się legitymować

Super się czyta, byłam rok temu na urodziny-niespodziankę męża W finca El Carmen oprowadzał nas ten sam pan

Doña idealnie zaplanowała zwiedzanie wulkanu Santa Ana – Ilamatepec.
Pobudka o 7:00, śniadanie o 7:15, a o 7:30 wyjście z domu, żeby złapać autobus 248 o 7:45 spod CPN. Prościej się nie dało – i faktycznie, co do minuty autobus 248 podjechał na miejsce. Jedziemy do Parku Narodowego Cerro Verde.



Pierwszy rzut oka na pasażerów i pierwszy raz widzę tylu gringos w jednym miejscu. Czyli trafiłem w dobrym autobusie.
Nadrabiam zaległości w podcastach i zerkam na widoki wulkanicznego regionu.



Do bramy parku docieramy o 9:30 i od razu krzyczą, że zaczyna się wycieczka. Sprzedawczyni – o dziwo – mówi po angielsku. Informuje, że koszt to 4 USD za przewodnika, 0,50 USD za przekroczenie prywatnej posesji lokalnego „górala” (Zakopane style), plus 3 USD za wejście do parku. Do tego klasyczne info o zakazie posiadania broni, papierosów, szklanych butelek i alkoholu.
A na koniec gwóźdź programu psujący zabawę: silne wiatry i brak możliwości wejścia na krater, bo jakiś „turysta” wlazł mimo zakazu i się przewrócił.

No ale skoro wstałem tak wcześnie, to mój ostatni dzień w Salwadorze… YOLO, idziemy.



Grupa się zebrała, przekraczamy teren „górala” i poznajemy naszego przewodnika. Przewodnik habla tylko po kastylijsku, a w grupie tylko ja mówię i po kastylijsku, i po angielsku. Zapowiada się wesoło — ale nie pierwszy raz na tym wyjeździe.

Dostajemy podstawowe informacje o wulkanie:

Wulkan Santa Ana, położony 2381 m n.p.m., jest najwyższym wulkanem w Salwadorze. Ostatnie erupcje miały miejsce w latach 1904, 1920 i 2005.

Przewodnik mówi, że trek może być ciężki. Dobrze, że wytrenowałem się na siłce, w maszynie „chodzenie po schodach”.

Częściowo przewodnik rozmawia przez krótkofalówkę o pogodzie, częściowo ze mną, był zachwycony, że „Grek” idzie z nim. Jarał się jak wulkan na Santorini w starożytnej Grecji.

Sam trek wcale nie był ciężki. Nawet ja, gdzie worek kartofli obok mnie miewa więcej energii, dawałem radę bez problemu.

Widoki dodawały mocy. Po drodze widać wulkan Izalco (Salwador ma ok. 100 wulkanów, z czego 20 aktywnych). Izalco, najmłodszy, znany z częstych erupcji w przeszłości, nosi przydomek „Latarni Morskiej Pacyfiku”.







I wtedy pada najpiękniejsze zdanie dnia, od naszego przewodnika:
„Panie i panowie, mamy zgodę na wejście na krater. Jest pogodne okienko. Zero przerwy, idziemy na 150% możliwości!”

No to idziemy. Szybkim krokiem docieramy na krater. Policja i strażnicy lasu sprawdzają dokumenty i pozwalają wejść.

Jezioro kraterowe ma ponad 1,5 km długości, a kolor wody świadczy o wysokiej zawartości siarki. Do 2005 roku (ostatnia erupcja wyrzuciła skały wielkości samochodów na ponad 1,5 km, zabijając dwie osoby) można tu było… pływać. Odważni ludzie.





Z powodu silnego wiatru i oparów nie możemy zostać na górze długo, ale i tak jestem bardziej niż zadowolony, że się udało.

W drodze w dół marzyłem o zimnym piwie, do momentu gdy słyszę od przewodnika:
„¡Cuidado! ¡Serpiente de cascabel!”
Słowa cascabel nie znałem, ale serpiente już bardzo dobrze. Oglądam się na boki — i widzę, jak obok mnie przechodzi grzechotnik. Pierwszy raz od dawna miałem taką gęsią skórkę… Taka jest natura.

Schodzimy dalej, autobus podjeżdża, wracamy do Santa Anny, podziwiając jezioro Coatepeque.



Szybki prysznic w hotelu, guilty pleasure w postaci burgerka w lokalnej wersji KFC, Pollo Campestre,



i ponowne podziwianie pięknej katedry.



Wracając do noclegu,



widzę obok Hotel Santorini. Mój drugi grecki akcent w Salwadorze (pierwszy był dzień wcześniej, gdy w markecie jakiś Grek mnie obrażał, bo myślał, że jestem Latino). Po zrobieniu fotki zostałem jednak pogoniony — to lokalny sex hotel.



Pakuję się, szybki kraft, ostatnia kolacja — pupusy przy akompaniamencie ulubionego albumu Genesis – Live in Rome — i spać.
Bo kolejnego dnia czekają mnie cztery kontrole paszportowe, ponowne zahaczenie o Gwatemalę i kilka przypałów.

Niesamowite widoki

Znów poranna pobudka, ale nie aż tak brutalna jak wczoraj.
Dziś w planach przejazd z Santa Any do Copán Ruinas w Hondurasie. 190 km, cztery kontrole graniczne, przejazd przez Gwatemalę. W normalnych warunkach (czyli np. w Europie) zajęłoby to 4–6 godzin komunikacją publiczną. Ja założyłem margines 12 godzin na cały przejazd. I szczerze? Bardzo dobrze oszacowałem czas.

Po śniadaniu żegnam się z doñą, wręczając jej jeden z magnesów z Aten, które miałem w zapasie, i ruszam na dworzec autobusowy.



Jak to w tym regionie świata — stojąc w chicken busie robisz wrażenie na lokalsach, a jeszcze większe, gdy przewyższasz ich o 30 cm.



Dojeżdżam na „dworzec”, czyli stację benzynową, znajduję autobus do kolejnego punktu: Metapán, największego miasta przy granicy z Gwatemalą i Hondurasem. Logika podpowiadałaby, że jadąc do Hondurasu, najlepiej przekroczyć granicę Salwador–Honduras. Ale droga przez Gwatemalę jest lepsza i bezpieczniejsza. Za to kierowca ma świetny gust muzyczny — leci sam rock. Przy wyjściu dziękuję mu za podróż i za playlistę.

W Metapánie wsiadam do autobusu z napisem Fronterai numerem 211. Wszystko się zgadza.

No… nie tym razem.

Zawsze pytam, czy autobus jedzie tam, gdzie chcę. Tym razem wsiadłem „na pewniaka”. Po 20 minutach odpalam GPS, coś mi nie pasuje. Pytam współpasażera, czy to autobus do granicy.
— No, no, señor. Otro bus.

Szybko do kierowcy z pytaniem, czy może mnie wysadzić jak najszybciej. Wysadza mnie… wśród lasu i plantacji. Środek niczego. Idealnie.

Nie mając lepszego pomysłu, łapię stopa. I ku mojemu zdziwieniu (oraz fartowi) zatrzymuje się… szkolny autobus pełen dzieci wracających z wycieczki. Kierowca nie chce żadnych pieniędzy, gdy opowiadam mu, jak tu trafiłem. W ramach podziękowania dostaje krówki z Polski, a ja staję się atrakcją dla całego autobusu.

Klasyczne pytania: skąd jestem, co tu robię, czy mam żonę, dzieci, rodzinę. Pytam, czy znają Grecję, cisza. Pytam o Polskę, od razu Lewandowski. A jak rozdaję naklejki Lewego, to radość na cały autobus.

Kierowca robi wszystko, żeby tym razem wsadzić mnie do właściwego busa na przejście graniczne Anguiatú. I tym razem się udaje.

Droga dobra, po drodze pozdrawiam w gestykulacjach korporacje odpowiedzialne za największe wojny w regionie,



a kierowca wysadza mnie dokładnie przy granicy.



Kontrola po stronie Salwadoru, szybka i przyjemna. Pytanie klasyczne: dlaczego greckie imię i nazwisko oraz polski paszport. Odpowiadam, a on mówi, że jego córka fascynuje się Grecją i jej krajobrazami. Daję kolejny magnes, a on tak ucieszony, że najchętniej by mnie wziął na barana i przerzucił przez granicę do Gwatemali.

Kontrola w Gwatemali również szybka, z moim ulubionym pytaniem: „pan wchodzi czy wychodzi?”. Od razu przypomina mi się słynne „idę – nie idę”.

Pieczątka. Bienvenidos a Guatemala.

Próbuję doładować gwatemalską kartę SIM (dzięki @marcino123), ale idzie to topornie, nie rozumieją, że już mam kartę i nie chcę nowej. Poddaję się i zaczynam szukać busa do Chiquimuli.

Tutaj nie jest już tak prosto. Brak przystanków, brak oznaczeń jak w Salwadorze. Widzę radiowóz, więc pytam policję. Błąd. Proszą o paszport i zaczyna się mini-przesłuchanie: po co Chiquimula, skoro jadę do Hondurasu, a bliżej jest z Salwadoru. W końcu sami przyznają, że nie mają pojęcia.

Na szczęście właścicielka baru, zaniepokojona, że policja zatrzymała gringo, podchodzi i pomaga. Okazuje się, że autobus to szary Transit, bez numeru i nazwy, z otwartymi drzwiami, kursuje co chwilę. Kupuję lokalnego sikacza, Galo, i po chwili pakuję się do busa.



Jedziemy przez wszystkie wioski, trąbiąc na przyjazd (jak Family Frost), łapiąc i wypuszczając pasażerów. Oczywiście szybko staję się atrakcją, konduktor zagaduje klasyczne: skąd, dokąd, po co. Przy okazji częstuje mnie chichą: sfermentowanym napojem z kukurydzy, cynamonu, melasy i owoców.

W Chiquimuli kierowca znów się mną przejmuje i wysadza mnie na skrzyżowaniu, skąd jadą busy do przejścia El Florido. Nawet nie zdążyłem się rozejrzeć, a bus już podjechał. Wciskam plecak między nogi i jedziemy. Myślę: „super, szybko do granicy”.

I wykrakałem.

Ledwo wyjechaliśmy z miasta, bus padł. Wysiadamy wszyscy w środku niczego. Kierowca spokojny jak zawsze — mówi, że zaraz przyjedzie kolejny i się zmieścimy. Godziny szczytu, koniec pracy. Nasz poprzedni bus był zapchany — następny jeszcze bardziej. Dla mnie jedyna opcja: stać na zewnątrz busa, trzymając się rury, przy 50–60 km/h, z kierowcą oglądającym TikToki z kotami. Czarne myśli krążyły, ale po 10 minutach stwierdziłem: co ma być, to będzie. Po pół godziny zwalnia się miejsce i do Jocotánu dojeżdżam już względnie normalnie.

Oczywiście robią mnie w konia — ten bus jednak nie jedzie do przejścia El Florido (a ja już zapłaciłem). Przesiadka do kolejnego, który podrzuca mnie pod granicę. Godziny szczytu, autobus pełen dzieci wracających ze szkoły i polsko-grecki maruda marzący o piwie.

Kierowca wysadza mnie przy kolumnie ciężarówek i macha, żebym szedł obok, trafię na przejście.





Szybka wymiana 10 USD na honduraskie lempiry po fatalnym kursie, szybkie kontrole: najpierw Gwatemala, potem Honduras. Płacę 3 USD podatku.



Bienvenidos a Honduras.

Teoretycznie już z górki. W praktyce, nie do końca.

Ostatni bus do Copán uciekł mi sprzed nosa. Zmartwieni żołnierze szukają mi transportu i ostatecznie pakuję się na pakę pick-upa Straży Granicznej, która podwozi mnie prosto pod hostel.



Po długich targach, bo nie chcieli pieniędzy, kupuję im po sześciopaku piwa i życzę spokojnej nocy.

Check-in, zostawiam plecak i lecę do knajpy, która według Reddita ma krafty. Niestety typowo turystyczna: 90% ludzi mówi tylko po angielsku, kelnerka zdziwiona, że proszę o menu po hiszpańsku i zamawiam w tym języku. Típico Copán z grillowaną wołowiną, blond ale,



szybki spacer po graffiti,







wypad do marketu po krafty i wreszcie powrót do hostelu na zasłużony sen.

Wczesna pobudka i ruszam do miasta w poszukiwaniu śniadania.

To, co króluje w Copán, to malowidła przedstawiające symbol narodowy Hondurasu, papugę arę (macaw).










Jest ona tak popularna, że znajdziemy ją nawet na banknocie 200 lempir.



Pierwsze wrażenie miasteczka o poranku jest bardzo pozytywne. Czysto, sporo emerytów na wakacjach i policja z solidnym uzbrojeniem pilnująca porządku. Być może właśnie dlatego tylu starszych turystów wybiera to miejsce.

Znajduję lokalną knajpę, zamawiam po raz kolejny śniadanie típico i chyba był to ostatni raz, kiedy zjadłem taki posiłek na śniadanie. Ale o tym później.



Do wejścia do muzeum archeologicznego jest tylko krótki spacer. Tuktuki oferują mi podwiezienie, ale dziękuję, pogoda dopisuje, a kilka kroków dobrze zrobi.





Jest tak wcześnie, że nawet stoiska z pamiątkami są jeszcze zamknięte, co dobrze wróży.

Kupuję bilety wstępu do parku i do tuneli, i zaczynam zwiedzanie.

Pierwszych „lokalsów” spotykam już po chwili, to oczywiście papugi ary, które mieszkają tutaj przed wypuszczeniem ich do tropikalnego lasu.





Są tablice informujące o zakazie karmienia oraz o ich historii.





Największą atrakcją są jednak dwie papugi: jedna krzyczy „pendejo”, a druga „Hello Moto”, motyw z reklam Motoroli. Widać, że pracownicy parku solidnie je wyszkolili.

Wracając jednak do samego parku, Copán to miasto Majów, położone najdalej na wschód (znane dotąd) w tym regionie świata.







Obecny stan zawdzięczamy pracom archeologicznym rozpoczętym w 1953 roku, a w 1980 Copán zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO.





Momentami można się tu poczuć jak Indiana Jones wśród ruin.







Było to jedno z największych i najważniejszych miast Majów. Może nie tak ogromne jak Tikal ani tak rozległe jak Chichén Itzá, ale słynie z hieroglifów wyrzeźbionych w kamieniu.

Największym szokiem był dla mnie brak ludzi, dosłownie. Przez większość czasu byłem sam, oczywiście poza pracownikami parku pilnującymi porządku i archeologami.

Najbardziej okazałe schody prowadzące do centrum, zwane Schodami Hieroglifów, zawierają ponad 2500 znaków. To najdłuższy znany zabytek piśmiennictwa Majów i jednocześnie najbardziej rozpoznawalny element Copán. Niestety można je oglądać tylko z dołu.







Na samo zwiedzanie warto przeznaczyć około 2 godzin, najlepiej z przewodnikiem lub e-przewodnikiem.

Tunele to dodatkowe 20 minut. Liczyłem na coś więcej, może podziemne miasto, a okazało się, że pokazują jedynie, jak niektóre miejsca wyglądały przed rekonstrukcją.







Ciekawe, ale raczej niewarte dodatkowych 15 USD. Cóż, człowiek uczy się na błędach.

Zadowolony z wizyty wychodzę z parku i wracam do Copán. Krótki postój na napój „z benefitami” (rumik) i ruszam sprawdzić miejsce polecane w vlogach, gdzie można kupić lokalne produkty.



Jak już wspominałem przy okazji jedzenia, The Tea & Chocolate Place to idealne miejsce, by poznać lokalne wyroby: miód, ostre sosy, czekoladę czy wanilię, i to w formie degustacji.





Zamawiam kakao i chilluję, podziwiając widok na góry Copán.



Wracam do hotelu na zasłużony odpoczynek przy piwkach,





siedząc obok młodzieży (czując się jak Steve Buscemi w słynnym memie). Wieczór kończy się lokalnym przysmakiem, baleadą:



tradycyjnym daniem Hondurasu z pszennej tortilli wypełnionej rozgniecioną fasolą, kremowym serem, pokruszonym queso duro (słony, twardy ser) oraz innymi dodatkami.

I to były ostatnie dobre chwile tego dnia.

W nocy zaczęły się problemy żołądkowe. I wtedy dotarło do mnie, że nie mam już 20–25 lat, mogę zjeść wszystko i być okej. Nie. Skutki piątego grzechu głównego dopadły mnie bez zapowiedzi i całą noc praktycznie spędziłem w toalecie, prowadząc egzystencjalny dialog z porcelaną.

Poranny plan zwiedzenia nowej knajpy i opisania jej poległ śmiercią naturalną. Zostałem z kulinarnym dream teamem rekonwalescenta: izotonik, biszkopty i ciepła Coca-Cola. A wisienką na torcie był fakt, że tego dnia czekała mnie podróż do stolicy Gwatemali. Niby 230 km, niby 3–4 autobusy… ale znając przygody z poprzednich dni oraz fakt, że spałem może łącznie 40 minut, wiedziałem, że wszechświat ma wobec mnie inne plany.

Zostawiam klucz w recepcji i ruszam w kierunku „dworca autobusowego”, skąd miałem złapać busa do granicy. Tym razem poszło względnie gładko (patrz: brak jazdy na przyczepie), choć oczywiście bez atrakcji się nie obyło. Na przykład takich jak przesuwne drzwi busa, które w trakcie jazdy postanowiły odejść w siną dal. Razem z kierowcą zamontowaliśmy je na dachu, słowo „zamontowaliśmy” używam tu bardzo kreatywnie.

Na granicy klasyka gatunku: te same pytania, czy wchodzę czy wychodzę, pieczątka, uśmiech i jazda dalej. Pakuję się do busika do Jocotánu, tam szybka przesiadka i jakoś, cudem, docieram do Chiquimuly. Kolejna przesiadka do autokaru w kierunku miasta Gwatemala, wszystko idzie podejrzanie dobrze.

I to był ostatni moment, kiedy los udawał, że jest po mojej stronie.

Kierownik autobusu twierdził, że dojedziemy w 4 godziny. Google Maps było jeszcze bardziej optymistyczne i mówiło o 3. W związku z tym nie zabrałem zbyt wiele jedzenia. Błąd. Kardynalny.

Widząc, że to autokar, naiwnie założyłem, że pojedziemy sprawnie, bez miliona postojów. Otóż nie. Prawie co 200–400 metrów ktoś wsiadał. Albo wysiadał. Albo tylko zapytał, czy to ten autobus. Do tego dochodziły epickie korki oraz dwie rutynowe kontrole dokumentów, podczas których wojsko wyjątkowo mocno zainteresowało się moją osobą, zadając pytania z kategorii „a po co pan tu w ogóle jest?”.

Finalnie jechaliśmy równe 6 godzin. A kiedy myślałem, że gorzej już być nie może, okazało się, że dworzec autobusowy znajduje się jakieś 15 km od centrum miasta, w środku niczego, przy galerii handlowej.

Uber? Albo brak dostępnych kierowców, albo wyceny rzędu 30–40 USD za 15 km. Moja wewnętrzna cebula nawet nie podjęła negocjacji.

Łapię lokalnego busa i jedziemy dalej. Tempo: jak krew z nosa. Korki takie, że 15 km robimy prawie 3 godziny. W międzyczasie zdążyłem przemyśleć swoje życiowe wybory, dzieciństwo i przyszłość.

Summa summarum, do hotelu koło lotniska docieram o 20:00 zamiast planowanej 17:00. A że następnego dnia mam lot o 6:00 w kierunku Flores, to padam na łóżko jak trup i zaliczam zgon w mniej niż pięć minut.

-- 21 Gru 2025 01:49 --

Witaj w gronie seniorów. My też tak mamy;-)

_________________

Copan jest świetny, szkoda że poza popularnymi szlakami. Ze swojej strony mogę jeszcze polecić zwiedzanie muzeum, które znajduje się przed wejściem, m.in. ze zrekonstruowaną świątynią i świetnymi stelami.