@cypel właśnie chyba mam odmienne odczucia, po tym co widziałem. Przynajmniej w kwestii kulturowej. W Jordanii poza arabską kulturą (także historyczną, czli zamkiem pustynnym z czasów Lawrence'a) udało mi się zobaczyć pozostałości grecko-rzymskie (Dżarasz), nabatejskie (Petra, w której także są wpływy egipskie), bizantyjskie (z mozaikami w Madabie i okolicach) czy zamek krzyżowców (Karak). Reszta jest mieszaniną arabsko-postkolonialną, ale bardziej arabska. Nie dotarłem do Pelle (za blisko Syrii), ani też do Akaby. Natomiast jeśli chodzi o podróżowanie samochodem, co praktykowałem w obu krajach, to mam wrażenie, że to Jordania jest bardziej wymagająca. W Maroko trzeba raczej się trzymać przepisów, zwłaszcza dotyczących prędkości i tyle, inaczej mandat. Kozy i owce na drogach to raczej ewenement nawet w bardziej odległych zakątkach (ale zdarzają się). No i nie wyobrażam sobie, by ktoś na autostradzie jechał pod prąd. A takie doświadczenia mam z Jordanii. Choć prawda, w kontaktach z ludźmi jest to zdecydowanie łatwiejszy kraj. Mam wrażenie, że wciąż jeszcze bardziej dziki i mniej ucywilizowany (nie dotyczy Petry), co mi się podoba.
Krajobrazowo też nie jest źle, choć faktycznie wybrzeży tam nie widziałem. Pustynie (w tym Wadi Rum), góry (w tym Danę, czy Wadi Mujib), czy rezerwat Azraq Wetland no i morze Martwe. Tu zaiste jest punkt dla Maroka. Ale tam kulturowo, nie licząc Volubilis i Szalli, to raczej są wpływy arabskie wymieszane z berberyjskimi i postkolonialnymi (po Francji i Portugalii). Chyba dla mnie zwłaszcza na wybrzeżu i północy za dużo "Francji" zostało. Może to jeszcze efekt objechania Tunezji, gdzie w sumie mieszanina jest podobna, a którą także widziałem przez Maroko. W Maroko prawdę mówiąc najbardziej mi się z prawie dwóch tygodni podobały cztery ostatnie dni, z Merzugą, Erfund, przeprawą przez Atlas z dolinami, studiem Atlas i kaskadami Ouzoud.
W Andaluzji byliśmy trochę krócej, ale też raczej zrobiliśmy sobie objazdówkę. Kulturowo znów będę twierdził, że jest ciekawsza niż Maroko, bo znów bardziej zróżnicowana. Poza hiszpańską, wiadomo, są tam jeszcze elementy po Maurach, które także zostały synkretycznie włączone w nowe budowle. Jak choćby w Kordobie, co mnie się bardzo podoba, to taka Hagia Sofia tylko w drugą stronę. Są też prehistoryczne dolmeny, pozostałości po Rzymie. |
. W takich miejscach jak Kordoba czy Grenada są interesujące pozostałości po Maurach, więc jest bardziej wielokulturowo.
