Kolejnego ranka pobudka mogła być dużo później, przynajmniej w porównaniu do dnia poprzedniego  Wystarczyło, że wstaliśmy o 7.00 (co było wyjątkowym szczęściem  nie wiem, jakim cudem, ale obawiam się, że wieczorem wykorzystaliśmy całkowicie zasoby kambodżańskiej promocji piwnej Co chwilę biegaliśmy do sklepu wymieniać szczęśliwe zawleczki na kolejne puszki - gdy się ma dobrą passę, to przecież nie odchodzi się od gry ) (i naprawdę mnie to zastanawia - albo w Kambodży istnieją takie dziwne promocje, których głównym celem jest wpędzenie w alkoholizm nieświadomych turystów - kupujesz jedno piwo, dla degustacji, po prostu, a kończysz w nocy, przy stoliku zapełnionym puszkami po wygranych :/ albo..nie wiem. Może pomylili się w hurtowni? Dobrze, już kończę dygresję ) Wystarczyło więc, że wstaliśmy o 7.00, bo o 8.00 miał przyjechać po nas pan Lom Lam. Znaleźliśmy go na booking.com, gdy szukaliśmy pomysłu na odwiedzenie którejś z pływających wiosek i od dwóch dni rozmawialiśmy ze sobą mailowo.
Pan Lom Lam. Dużo można by o nim napisać. Dobry, serdeczny i uczciwy człowiek. Można zamieszkać w domu z jego rodziną, proponuje też wycieczki po Angkor, do pływającej wioski, a także po rodzinnej miejscowości własnym tuk-tukiem.
Ponieważ Angkor już zwiedziliśmy ("zwiedziliśmy" :/ to zdecydowanie nadużycie :/ ), z panem Lom Lam umówiliśmy się na nocleg w jego domu i wycieczkę do pływającej wioski.
Punktualnie o 8.00 pod hostelem czekał na nas drobny, nieśmiało uśmiechnięty mężczyzna. Zapakowaliśmy plecaki i ruszyliśmy w stronę jego domu. Wioska, w której mieszka Lom Lom, znajduje się pod Siem Reap - jakieś 40 minut tuk-tukiem. Krajobraz zmieniał się bardzo szybko, a asfaltowa droga przemieniła się w piaszczystą ścieżkę. Pola ryżowe, puste przestrzenie...Miły widok
W końcu dojechaliśmy do wioski. Lom Lam zatrzymał się na środku drogi i zaproponował zwiedzenie targu. "Koniecznie teraz, bo później nikogo tu nie będzie." Hmmm, uwielbiamy targi i zawsze próbujemy jakiś znaleźć. Im mniej turystyczny, tym lepiej. Ale powiem Wam, że na tak "prawdziwym" targu to chyba jeszcze nie byłam - kobiety z wioski robiły zakupy na obiad, mnóstwo dziwnych produktów, wyłożonych często bezpośrednio na kawałkach foliowych worków, rzadziej na stoiskach i ani jednego turysty. Wszystkie spojrzenia zwrócone tylko na nas, czasem pojawiające się nieśmiałe uśmiechy, ale żadnych zachęcań do kupna...Mieszkańcy Kambodży, zwłaszcza w mniejszych miejscowościach, nie są bardzo śmiali do "obcych". Owszem, są uprzejmi, ale często, początkowo przynajmniej, zachowują dystans. My też do szczególnie śmiałych w tym temacie nie należymy (zupełnie inny typ, niż ludzie, którzy biegają wszędzie, zaglądają do każdego garnka i nachalnie dopytują czasem szkoda, ale za to potrafimy przesiadywać godzinami przy drodze i obserwować ), więc szliśmy sobie przez ten targ pomalutku i po cichutku, starając się nie narzucać miejscowym (a "do garnków" zaglądaliśmy kątem oka
Wiadomo, inny kraj, inna, kultura, ale trochę żołądek mi się ściskał, gdy widziałam taką ilość różnorodnych podrobów, nie do końca dla mnie wiadomego pochodzenia.
Jednak, jak się okazało, najgorsze było jeszcze przed nami...
Żołądek w supeł i jedyne, czego chciałam, to opuścić targ.... Wiem. Inna kultura. My jemy świnie, które ktoś inny uważa za nieczyste np.....Nie jestem wegetarianką i nie mam problemu z tym, że gdzieś jada się zwierzęta, uznane przez nas prawie za członków rodziny. Problem z psim mięsem polega dla mnie na sposobie pozyskiwania. Żeby można go było zjeść, psa trzeba mocno przestraszyć i pobić. Na śmierć. Wtedy wydzielają się hormony, które powodują, że psie mięso jest "smaczne". "Psobicie" wygląda więc tak, że skulonego, zastraszonego zwierzaka otacza grupka mężczyzn z kijami - krzyczą, kopią go, tłuką...Ech...........
Dosyć szybko targ opuściliśmy. Humory - poniżej zera. Człowiek gdzieś jedzie, szuka i goni za dotknięciem "prawdziwości" kraju, w którym jest. Natomiast gdy wreszcie tej prawdy dotknie, to, ech, szkoda gadać....Nie umiem być obiektywna w tym temacie....
Lom Lam spojrzał nam w oczy i, myślę, że wiedział. Nie poruszyliśmy tego tematu - on, bo dlaczego miał się nam tłumaczyć z czegoś, w czym wzrastał i co stanowi element jego kultury. My - bo jakie mamy prawo mówić, że jego kultura jest zła?...Dlaczego mają przestać robić coś, co robili "od zawsze"? Myślę, że jedynym rozwiązaniem jest edukacja - od małego. Tylko to mogłoby cokolwiek zmienić...Ale myślę, że wiedział, dlaczego przestaliśmy się odzywać i uśmiechać...
W domu Lom Lama przyjęto nas bardzo serdecznie. Gdy wjeżdżaliśmy na podwórko po suszącym się na słońcu ryżu, na zewnątrz wybiegła jego żona, ojciec, dziadek, dzieci, dzieci siostry, sąsiadów i sami sąsiedzi.... Nikt, z wyjątkiem Lom Lama nie mówił po angielsku, ale wszyscy uśmiechali się naprawdę serdecznie, a co odważniejsi zadawali pytania we własnym języku Odpowiadaliśmy w łamanym angielsko-polskim, bo to i tak nie miało żadnego znaczenia, a Lom Lam przyglądał się tej scenie z uśmiechem i dumą w oczach. Nie tłumaczył, bo zupełnie nie o to chodziło... Piękny moment.
Dom Lom Lama, pewnie jak większość domów w Kambodży, składał się z czegoś w rodzaju werandy, która pełniła rolę pokoju dziennego, publicznego - tam się przesiadywało, jadło, rozmawiało, spędzało czas. Poza tym była też część bardziej prywatna, klasyczna - sypialnie, łazienka, kuchnia. Z werandy wchodziło się do naszego pokoju. Niesamowicie rozczuliła nas troskliwość gospodarzy - po przywitaniu, seniorzy rodu wnieśli do naszego pokoju dodatkową, małą kanapę ("żeby nam było wygodniej" - tak zrozumiałam czytając z gestów i ciepłych uśmiechów , po drodze uderzając nią ciągle w futrynę
Zostawiliśmy plecaki i wyruszyliśmy tuk-tukiem do Kampong Phluk, pływającej wioski. Lom Lam zatrzymał się przy kasach przed przystanią - trzeba było załatwić formalności. Tam przeżyłam dosyć mocne zaskoczenie Jakoś nie wpadliśmy wcześniej, żeby zapytać Lom Lama, ile to kosztuje. Wydawało nam się, że pewnie w okolicach 4-5 USD. Niestety, kasjer, podając 2 bilety, oznajmił "dwadzieścia dolarów". I nim zdążyłam pomyśleć, że to trochę drogo, dodał - "Za osobę" :/ Tak, wejście do Kampong Phluk (zwiedzanie wioski + łódź) to koszt 20 USD od osoby. Niestety. A wydawało mi się, że czytałam, że to najmniej turystyczna wioska
Od kas do miejsca, z którego odpływają łodzie, trzeba jeszcze przejechać około kilometra wałem. Wał jest dosyć piaszczysty, żeby nie powiedzieć - "jeden wielki piach w powietrzu" I po raz kolejny Lom Lam dał dowód swojej ogromnej troskliwości - pogrzebał za siedzeniami tuk-tuka i...
Pomogło
Na przystani, a właściwie - przy końcu wału, gdzie stało mnóstwo większych i mniejszych łodzi Lom Lam podprowadził nas do jednej z nich. I nie wiem, czy to standard, czy efekt pory deszczowej lub wpływ Lom Lama, ale okazało się, że cała, dosyć duża łódź, jest tylko dla nas.
Podobno w porze suchej do Kampong Phluk można dojechać po prostu tuk-tukiem, bezpośrednio po wale. Pewnie tak, ale dla mnie sam rejs łodzią jest dodatkową atrakcją. Powoli z oddali zaczynały wyłaniać się pierwsze budynki wioski...
Naprawdę niewiele potrafię tu napisać...Bo jak można to skomentować? Banalnym : "ciężko"? Albo opisem "tu trudno żyć" z wizerunkiem smutnej buźki? :/ Słowa nie oddają, po prostu....
Pierwszy przystanek w restauracji na wodzie. Obowiązkowy punkt każdej pewnie wycieczki. W restauracji obsługują miejscowi - więc pewnie pieniądze dają im szanse na przetrwanie najtrudniejszych okresów. Dodatkowo nikt nachalnie nie namawia do zakupu niczego. Lom Lam spytał tylko, czy chcemy zjeść. Po odpowiedzi odmownej przeskoczył z nami na kolejną platformę na wodzie, na której mieściło się coś w rodzaju biura. Tam kłębiły się tłumy innych turystów, niezbyt wiedzieliśmy, o co chodzi. Dopiero gdy wytłumaczył nam, co się tu odbywa, zgodnie uznaliśmy, że koniecznie musimy z tego skorzystać. Otóż kolejna platforma znajdowała się na terenie zalanego lasu. Miejscowe kobiety, które nie mają szans na żaden inny zarobek, założyły coś w rodzaju spółdzielni - na płaskich, tradycyjnych łódkach oferują turystom przejażdżkę pomiędzy zatopionymi koronami drzew. Koszt - 5 USD od osoby. Zarobione pieniądze wkładają do wspólnej kasy, a na koniec dnia dzielą się nimi po równo.
Większość kobiet na łódkach ma dzieci. Pewnie z dwóch powodów - po pierwsze, nie maja ich z kim zostawić. A po drugie, no cóż, nie oszukujmy się - dziecko znacznie łatwiej potrafi chwycić za serce turystę z grubym portfelem....
Zwłaszcza, że częścią wycieczki jest podpłynięcie do łódek innych pań, które sprzedają różne towary - napoje, drobne przekąski oraz...przybory szkolne. Sprzedawczynie zagadują turystów takimi samymi, wyuczonymi zdaniami po angielsku, próbując nawiązać jakąś więź - jak masz na imię? Skąd jesteś? Czy masz dzieci? Później przechodzą do konkretów - Może chcesz colę/piwo itp? Później następują cięższe argumenty - Może kupisz colę dla pani, która dla ciebie tak ciężko wiosłuje...? Albo dla jej córki...? A potem najgorsze - Może kupisz dla niej zeszyty do szkoły? Długopisy? Kredki?......Spróbuj odmówić, patrząc w twarz dziecku, zerkającemu na ciebie z nadzieją....Kurczę, ciężki temat. Kupiliśmy cole (1,5 USD sztuka), przyborom szkolnym powiedzieliśmy nie, tłumacząc sprzedawczyni, że mamy rzeczy dla naszej dziewczynki. Popatrzyła na nas nie rozumiejąc - takiego zdania po angielsku nikt jej nie nauczył...Trudne, smutne momenty. Dla mnie jednak te działania to nie próba "oskubania turysty do końca", to raczej akt ogromnej desperacji...Prawdopodobnie zarobione w ten sposób pieniądze, są jedynymi, jakie mają. Dlatego tak mocno o nie walczą....Ech...
I, prawdopodobnie, każde dziecko, które otrzyma od turysty zeszyt/kredki/długopisy, zaraz po jego wyjeździe oddaje je do wodnego sklepu, żeby te przedmioty mogły zarobić raz jeszcze. I jeszcze. Dlaczego tak myślę? Ponieważ wybierając się do pływającej wioski faktycznie zapakowaliśmy cały plecak rzeczami dla dzieci. Dziewczynka z naszej łodzi otrzymała kredki, zeszyty i bańki mydlane. I tak mocno się cieszyła, że prawie wypadła z łodzi, krzycząc z radości i pokazując je innym dzieciom...Bo prawdopodobnie będą to jedyne rzeczy, jakie pozwolą jej naprawdę zatrzymać - trudno sprzedać w kambodżańskim sklepiku polskie produkty....
Gdy wysiadaliśmy z łódki, Lom Lam spytał, czy mamy jakieś drobne - 1-2 USD - żeby dać pani, jako napiwek. Pieniądze za przejażdżkę idą do wspólnej kasy, a napiwek będzie rzeczywiście tylko dla niej - tłumaczył...
Kolejny punkt wycieczki, to wpłynięcie na jezioro Tonle Sap. Ogromna przestrzeń. Cisza. Wodna pustynia...
Tylko czasem pojawiała się jakaś łódka - a to turyści, a to kolejny pływający sklepik. Jednak wszystko odbywało się w prawie idealnej ciszy, przerywanej od czasu do czasu chlupotaniem wiosła...
I wracamy - ponownie do pływającej wioski.
Tym razem przybiliśmy do brzegu i mogliśmy przejść się przez Kampong Phluk. Okazało się, że przez środek prowadzi piaszczysta droga, a domy zbudowane są w ten sposób, że stoją zarówno na lądzie, jak i nad wodą (ich druga połowa). Podobno w porze suchej wioska przestaje być pływającą, a las - zalanym. Nic więc dziwnego, że mieszkańcy desperacko walczą o zarobek w tym krótki czasie, kiedy stanowią "atrakcję" dla turystów.
W środku wioski są jakieś restauracyjki, turyści bardziej turystyczni (tzn. tacy z prawdziwych wycieczek, wieloosobowych, którzy na przystań przyjechali autokarami z klimatyzacją i na pewno nie potrzebowali chirurgicznych maseczek, żeby przetrwać drogę po wale idą tam obowiązkowo na posiłek. Nasza, bardzo skromna grupka (Marcin, Lom Lam i ja. Nawet sternik został w łodzi) przeszła tylko uliczką, zatrzymując się wszędzie, gdzie się dało i obserwując.
Dzieci wracające ze szkoły.
Zastanawia mnie tylko jedno - kto i dlaczego inkasuje 20 USD za wejście do wioski. Nie sądzę, żeby mieszkańcy, w których prywatność się ingeruje, na tym zarabiali. Nie wydaje mi się też, żeby była to w całości opłata dla sternika. Kto i dlaczego zarabia na innych ludziach i ich trudnym życiu?....
C.D.N. |
)