Przenieśmy się do kopalni sprzed dwustu lat, choćby do Pensylwanii, i przyjrzyjmy się pierwszemu lepszemu górnikowi.
Czy jest pracownikiem kopalni? Nic z tych rzeczy. To wolny, niezależny przedsiębiorca.
Sam sobie kupił narzędzia do pracy. Sam dokupuje materiały eksploatacyjne, od dynamitu po paszę dla zwierząt pociągowych, które wywożą urobek. Sam też zatrudnia niewykwalifikowanych pomocników, którzy potrafią tylko machać łopatą. Na koniec sam sprzedaje węgiel.
Na wolnym rynku? No, niezupełnie. Tutaj pojawia się haczyk. We wszystkich tych transakcjach wyłącznym kontrahentem górnika jest kopalnia.
To ona kupuje węgiel od górnika. To ona sprzedaje mu narzędzia i materiały. To ona rekrutuje pomocników.
Górnik płaci jej za jedzenie, które może kupić wyłącznie w sklepie należącym do kopalni (podobnie jak wszystkie inne produkty). Płaci jej też za mieszkanie, bo przecież nie zbudowała osiedla robotniczego z czystej filantropii.
Kandydaci na górników przyjeżdżali zwabieni legendami o tym, ile można tam zarobić. Te legendy bywały nawet prawdziwe, pomijały tylko bardzo istotny element układanki: ile od tych zarobków odejmie sobie właściciel kopalni swobodnie kształtujący wszystkie liczby w tym równaniu - cenę wydobytej tony węgla, czynsz, ceny materiałów eksploatacyjnych. I tak dalej.
Właściciel ustalał zaś ceny tak, żeby przeciętny górnik nigdy nie mógł uciec z tego piekła. Im więcej pracował, tym bardziej był zadłużony w kopalnianym sklepie. A gdy nawet przejściowo wychodził na plus, właściciel kopalni zawsze mógł obniżyć cenę wydobywanego węgla i podnieść cenę dynamitu. Górnicy mogli tylko przyjąć nowe warunki albo odejść - ale zwykle już sporo zainwestowali w to, by się tu dostać.
Czasem próbowali strajkować, ale właściciele zawsze wygrywali, jak podczas tzw. długiego strajku w 1875 r., gdy zamorzyli buntowników. To nie jest metafora. Pamiętajmy, że w Nowym Świecie kopalnie zakładano w dziewiczych górach. Tam nie było innej żywności niż ta w kopalnianym sklepie.
O tym właśnie opowiada klasyczna piosenka country ''16 ton''. Im jej bohater więcej pracuje, tym bardziej jest zadłużony. Dziś trudno nam zrozumieć okrucieństwo tamtych czasów, o czym świadczy charakterystyczna porażka translatorska w polskiej wersji, śpiewanej przez Macieja Maleńczuka na płycie "Psychocountry".
W oryginale podmiot liryczny prosi świętego Piotra, by ten go jeszcze nie przyzywał, bo górnik zastawił już nawet duszę w kopalnianym sklepie ("I owe my soul to the company store"). Maleńczuk śpiewa: "sprzedałem swoją duszę miejskiej spółce z o.o.", co opisuje raczej bardziej optymistyczną sytuację dzisiejszego pracownika korporacji.
Tamten górnik nie miał czego sprzedać, bo nic do niego nie należało. Tak naprawdę nawet narzędzia kupował na kredyt, więc i one należały do kopalnianego sklepu.
Święty Piotr przychodził po tę duszę bardzo szybko, bo w tamtych kopalniach nie istniał odpowiednik dzisiejszego bhp. A w razie wypadku właściciel umywał ręce. Górnicy byli przecież wolnymi przedsiębiorcami, schodzącymi pod ziemię na własne ryzyko. Tak jak sprzątaczki w Polsce nie pracują dziś formalnie w instytucjach, które sprzątają - tak samo górnicy nie pracowali w kopalniach, w których wydobywali węgiel.

I to model, na którym zyskuje każdy. Poza taksówkarzami/portalami/sklepami/hotelami. Ale czy to nie o to chodzi w wolnym rynku?!

uregulowany ? prosze was... bez sensu, wywalanie/zakazywanie ubera to czysta komuna mentalna i zasciankowosc

uregulowany ? prosze was..

Głównym powodem wszelakich regulacji zawodów jest utrzymanie poziomu świadczenia usług wymaganych przez ustawodawcę a pośrednio przez organizację zrzeszające te zawody.